|
|
Czyli przysłowia o pogodzie.
* * *
STYCZEŃ
Jak styczeń zachlapany,
to lipiec zapłakany
Bój się w styczniu wiosny,
bo marzec zazdrosny!
1 I
Na Nowy rok
przybyło dnia na zajęczy skok.
Na nowy rok jeśli jasno,
w gumnach też będzie ciasno.
5 I
Sól świętej Agaty,
broni z ognia chaty.
6 I
Około Trzech Króli,
niech się każdy w kożuch tuli.
18 I
Na świętego Pryska,
przebije lód pliszka.
21 I
Święta Agnieszka,
wypuściła ptaszka z niszka.
Święta Agnieszka
zagrzeje kamyszka.
25 I
W święty Paweł Pan Paweł do sąsiada swego
mowił, że są te słowa nauką każdego:
"Gdy dzisiaj wiatr będzie wiał, już wojna gotowa,
gdy chmury wiatr zbrukają, zaraza morowa.
Jeżeli śnieg lub deszcz, dobre urodzaje
obiecuje, pogoda pokoju znak daje".
*
LUTY
Spyta luty
- maszli buty?
Gdy w mięsopusty mrozy lub śniegi panują
wina mało i chleba mało obiecują.
2 II
Gdy w Gromnicę z dachów ciecze,
zima jeszcze się przewlecze.
6 II
O świętej Dorocie
wyschną chusty na płocie.
14 II
Na święty Walek
nie ma pod lodem balek.
24 II
Święty Maciej
zimę traci lub bogaci.
Gdy święty Maciej lodu nie stopi,
Będą długo chuchali w zimne ręce chłopi.
*
MARZEC
Suchy Marzec, mokry Kwiecień, mokry Maj,
będzie żyto, jako gaj.
Kto sieje groch w Marcu,
będzie go gotował w garcu,
a kto w Maju - w jaju.
W Marzec
nie jeden zadrze brodę starzec.
12 III
Na świętego Grzegorza
idą rzeki do morza.
21 III
Benedykt w pole z grochem, Wojciech z owsem jedzie,
Stanisław ze lnem, Filip tatarkę wiezie.
*
KWIECIEŃ
Suchy Marzec, Maj niechłodny,
Kwiecień mokry, rok niegłodny.
Na Kwiecień,
leda z czego wianek spleciem.
Przyjdzie Kwiecień,
ostatki z gumna wymieciem.
2 IV
Po świętym Franciszku,
pasą na owsisku.
23 IV
We święty Wojciech,
kobyli pociech.
Na świętego Wojciecha,
roście rolnika pociecha.
Na świętego Wojciecha,
wrony z żyta nie widać.
Kiedy grzmi w święto Wojciecha,
roście rolnikom pociecha
[Grzmot ten jest wróżbą obfitego urodzaju. Po wielu stronach, kmieć gdy usłyszy pierwszy grzmot, przewraca przed chatą koziołka, wtej pewnosci, że go w tym roku nie naruszy paraliż]
24 IV
Na światoho Łuki,
ne ma chliba ni muki
Koły ćwite bib,
tohdy tiażko o chlib,
a jak mak,
o!, to ne tak
25 IV
Święty Marek,
rzuci do wody ogarek.
Święty Marek
poszedł na folwarek
oglądać żytko,
czy zeszło wszytko.
Na świętego Marka
późny siew owsa, a wczesna tatarka.
*
MAJ
Suchy Marzec, mokry Kwiecień, mokry Maj,
będzie żyto jako gaj.
Maj, bydła daj,
a sam za piec uciekaj.
Przyjdzie maj,
przecie bydłu daj.
15 V
Żwięta Zofija,
kłosy wywija.
28 V
Na Wniebowstąpienie: pan Bóg w niebo, robak w mięso, kwas w piwo, a djabeł w babę.
*
CZERWIEC
Do Świętego Ducha
nie zdejmuj kożucha,
a po Świętym Duchu
chodź często w kożuchu.
Jaki dzień jest w Boże Ciało,
takich dni po tym nie mało.
8 VI
Od świętego Medarda
czterdzieści dni szarga.
15 VI
Na święty Wit
słowik cyt.
Umilkł jak słowik na świętego Wita.
Deszcz na Wita
- źle z jęczmieny, źle na żyta.
24 VI
Święty Jan
przyniesie oleju dzban.
W święty Jan, gdy deszcze pluszczą,
orzechy się nie wyłuszczą.
Chrzest Jana w deszczowej wodzie,
trzyma zbiory na przeszkodzie.
Przed świętym Janem prosić o deszcz potrzeba,
po świętym Janie nieproszony pada.
Gdy się święty Jan rozczuli,
to go dopiero Najświętsza Panna utuli.
Kiedy człowiek łąkę kosi,
leda baba deszcz uprosi.
Na święty Jan
każdy sobie pan.
Święty Jan,
jagod dzban.
*
LIPIEC
W lipcu nie małą nadzieją
gospodarze rzepy sieją,
ci na Kiliana dolą,
inni Małgorzatę wolą.
2 VII
Na nawiedzenie Maryi Panny deszcz,
niepogody długiej wieszcz
Gdy w nawiedzenie deszcz pada,
Czterdzieści dni ulewa nie lada.
4 VII
O świętym Prokopie
żyto w snopie
Święty Prokop
marchwi ukop.
13 VII
W dzień świętej Małgorzaty
pierwsze gruszki do chaty
15 VII
Ledwo miną Rozesłańce,
a już z sierpem zaczniem tańce.
16 VII
Wraz z Szkaplerzną Matką
na zagon czeladko!
25 VII
Gdy deszcz na Jakóbówkę,
Nie zobaczysz dębówkę.
Gdy deszcz w święty Jakub będzie,
lub przed nim, giną żołędzie.
Na święty Jakób
już początek rachub
Jaki Jakób do południa
taka zima do grudnia
Jaki Jakób popołudniu
taka zima i po grudniu
26 VII
Od świętej Anki
zimne wieczory i ranki.
*
SIERPIEŃ
1 VIII
Do świętego Palikopy
nie twoje w polu snopy.
10 VIII
Święto Wawrzyńca i Maryi, jasne Wniebowstąpienie,
czyni zboże plenie.
Przez przyczynę świętego męczennika,
chroń Boże pszczółki od szkodnika.
Na święty Wawrzyniec
bez pole gościniec.
24 VIII
Święty Bartłomiej
wszystko potłumi.
Jaki Bartek niesie dzień,
taka będzie i jesień.
*
WRZESIEŃ
1 IX
Wielka dla zboża i siewki wygoda,
gdy w święty Idzi przyświeca pogoda.
Święty Idzi
w polu nic nie widzi.
14 IX
Na Święty Krzyż
owce strzyż.
21 IX
Niech chucha chudeusza,
gdy zabył Mateusza.
Po świętym Mateuszu
każdy kiep kapeluszu.
23 IX
W dzień świętej Tekli
będziem ziemniaki piekli,
a po świętej Tekli
będziem kapustę siekli.
29 IX
Święty Michał
kopy z pola pospychał.
Święty Michał
swiechy pospychał.
Grzmot w dzień świętego Michała,
żywność przyszła, Bogu chwała.
30 IX
Na świętego Hieronima
to je dyszcz albo go nima
*
PAŹDZIERNIK
16 X
Urbanów owies, Gawłowe żytko,
kata warte wszystko.
18 X
Święty Łukasz.
Czego w polu szukasz?
- Rzepy.
- Alboś jej to w dole ślepy?
21 X
Święta Orszula
perły rozula.
28 X
Na świętego Szymona i Judy
spodziewaj się śniegu albo grudy.
Na świętego Szymona i Judy
boi się koń grudy.
*
LISTOPAD
1 XI
Wszyscy Święci,
śnieg się kręci.
11 XI
Święto Marcina
dużo gęsi zarzyna.
Tak próżny, jak worek wójta o świętym Marcinie.
Na białym koniu święty Marcin jedzie.
Święty Marcin po wodzie,
Boże Narodzenie po lodzie.
Święty Marcin po lodzie,
Boże Narodzenie po wodzie.
Święty Marcin bez gęsi sam nauczy,
Że jeśli dnia tego deszcz, to niedostatek zimy dokuczy,
Jeśli pogodnie i jasno, miej zimy nadzieję,
Gdy zaś sucho i mroczno, to mokrych śniegów za kołnierz naleje.
28 XI
Na Urbana chwile jakie
- i lato takie.
25 XI
Święta Katarzyna
adwent zaczyna.
30 XI
Święty Jędrzej,
jeszcze mędrzej
*
GRUDZIEŃ
4 XII
W święto Barbórki
zdejm sanie z górki.
13 XII
Święta Łucya dnia przyrzuca.
Święto Łucyi
dzień króci.
Szymon, stary kmieć z Wietrzna:
"Od świętej Łucyi uważam ja sobie te dni 12, które mamy do Bożego Narodzenia, uważam każdy z osobna i mam prognostyk na przyszłe 12 miesięcy.
Jaka chwila na św. Łucyę, taki będzie do końca grudzień; jaka chwila nazajutrz, to jest 14, taki przypadnie styczeń, jaki 15, taki luty, i tak dalej, aż do Bożego Narodzenia.
To sobie notuję, do tej pory stosując, i tego się trzymam, a choć mi się co nie zgodzi, to sobie mówię, że taka wola Opatrzności, która lepiej wie, jak z nami sobie ma poczynać i kiedy dać deszcz, a kiedy pogodę. Tego ludzie starsi odemnie z dawien dawna praktykowali i każdemu łatwo zmiarkować, a pewnie to lepsze, niż kalendarz i to wszystko, co panowie piszą".
25 XII
Jeśli pola zielone, gdy się Chrystus rodzi,
gdy zmartwychwstaje śnieg z mrozem kołaczom przeszkodzi.
Jakie święto Gód, takie też ostatki,
taka Wielkanoc i takie świątki.
26 XII
Na święty Scepon
kazdy se pon.
|
